Hà Nội xây dựng cơ chế đặc thù phát triển khu công nghệ cao: Tạo cực tăng trưởng mới cho kinh tế tri thức Thủ đô

22:08 - 20/05/2026

Ban Quản lý các Khu công nghệ cao và Khu công nghiệp Thành phố đang khẩn trương xây dựng và hoàn thiện dự thảo Nghị quyết của Hội đồng nhân dân Thành phố quy định về cơ chế, chính sách quản lý và phát triển khu công nghệ cao trên địa bàn Thành phố. Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026, hoàn thiện hành lang pháp lý đặc thù, thúc đẩy phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô trong giai đoạn mới.

Hoàn thiện thể chế để cụ thể hóa vai trò “đầu tàu” công nghệ của Thủ đô

Phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang trở thành trụ cột quan trọng trong chiến lược tăng trưởng của nhiều quốc gia và đô thị lớn trên thế giới. Với Hà Nội – trung tâm chính trị, hành chính, khoa học, giáo dục và đổi mới sáng tạo của cả nước – yêu cầu xây dựng một cơ chế quản trị hiện đại, linh hoạt cho các khu công nghệ cao càng trở nên cấp thiết.

Luật Thủ đô năm 2026 đã dành không gian thể chế đáng kể cho Thành phố trong việc xây dựng các cơ chế đặc thù, trong đó khoản 2 Điều 20 giao Hội đồng nhân dân Thành phố quy định cụ thể về cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đầu tư phát triển khu công nghệ cao; cơ chế quản lý, phân cấp, ủy quyền và tổ chức bộ máy quản lý; chính sách phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, thu hút nguồn nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ.

Việc xây dựng Nghị quyết lần này vì vậy không đơn thuần là hoàn thiện một văn bản quy phạm pháp luật, mà là bước cụ thể hóa định hướng lớn của Trung ương và Thành phố trong việc đưa Hà Nội trở thành trung tâm nghiên cứu, phát triển và chuyển giao công nghệ hàng đầu cả nước, có vị thế cạnh tranh trong khu vực. Đây cũng là nền tảng quan trọng để chuyển hóa các chủ trương phát triển khoa học công nghệ thành cơ chế vận hành thực chất, có thể triển khai trực tiếp trong quản lý, đầu tư và phát triển khu công nghệ cao.

Khu công nghệ cao Hòa Lạc (Ảnh minh họa)

Tháo gỡ điểm nghẽn từ thực tiễn quản lý và phát triển Khu Công nghệ cao Hòa Lạc

Trong nhiều năm qua, Khu Công nghệ cao Hòa Lạc được xác định là hạt nhân phát triển công nghệ cao của Hà Nội và là trung tâm nghiên cứu, thử nghiệm, ứng dụng công nghệ cao mang tầm quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một số tồn tại vẫn đặt ra yêu cầu hoàn thiện thể chế đồng bộ hơn. Trong đó, cơ chế quản lý hiện nay còn có tính phân tán; việc phân cấp, ủy quyền giữa các cấp, các đơn vị chưa thật sự linh hoạt; thủ tục đầu tư ở một số lĩnh vực còn kéo dài; chưa có đủ cơ chế vượt trội để cạnh tranh với các trung tâm công nghệ trong khu vực về thu hút doanh nghiệp công nghệ lớn, trung tâm R&D, chuyên gia quốc tế và nguồn nhân lực trình độ cao.

Ở góc độ phát triển, nếu không có cơ chế đặc thù mạnh hơn, khu công nghệ cao sẽ khó phát huy tối đa vai trò dẫn dắt đổi mới sáng tạo và lan tỏa sang các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghệ số, công nghiệp bán dẫn và các lĩnh vực công nghệ chiến lược. Do đó, dự thảo Nghị quyết được kỳ vọng sẽ giải quyết các điểm nghẽn về thể chế, nâng cao tính chủ động trong quản trị và tạo môi trường đầu tư cạnh tranh hơn cho Hà Nội.

Hoạt động nghiên cứu khoa học công nghệ tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc (Ảnh minh họa)

Xây dựng hành lang pháp lý toàn diện cho quản lý và phát triển khu công nghệ cao

Một điểm đáng chú ý của dự thảo là phạm vi điều chỉnh tương đối toàn diện, không chỉ dừng ở cơ chế ưu đãi đầu tư mà bao quát nhiều nội dung quan trọng liên quan đến quy hoạch, xây dựng, quản lý và vận hành khu công nghệ cao.

Theo đó, dự thảo quy định điều kiện, trình tự, thủ tục thành lập, mở rộng, điều chỉnh khu công nghệ cao; cơ chế lập, thẩm định, phê duyệt chủ trương đầu tư và điều chỉnh quy hoạch. Điều này giúp bảo đảm cơ sở pháp lý rõ ràng cho việc mở rộng không gian phát triển công nghệ cao trong tương lai, đồng thời nâng cao tính chủ động trong tổ chức hạ tầng và định hướng phát triển ngành nghề.

Đặc biệt, Nghị quyết hướng tới phát triển khu công nghệ cao theo mô hình hiện đại, đồng bộ và thông minh, với hệ thống hạ tầng được đầu tư đa lớp gồm: Hạ tầng kỹ thuật; Hạ tầng số; Hạ tầng công nghệ; Hạ tầng xã hội. Cách tiếp cận này cho thấy khu công nghệ cao không còn được nhìn nhận đơn thuần là khu sản xuất công nghệ, mà là không gian tích hợp nghiên cứu, thử nghiệm, đổi mới sáng tạo, đào tạo nhân lực, khởi nghiệp và phát triển hệ sinh thái công nghệ.

Mở rộng dư địa huy động nguồn lực đầu tư và đẩy nhanh tiến độ triển khai

Một trong những yêu cầu then chốt đối với phát triển khu công nghệ cao là khả năng huy động nguồn lực lớn, bền vững và linh hoạt. Dự thảo Nghị quyết đặt ra cơ chế huy động đa dạng nguồn vốn, bao gồm ngân sách nhà nước, vốn doanh nghiệp và hình thức đối tác công tư (PPP). Đây là giải pháp quan trọng nhằm giảm áp lực cho đầu tư công, đồng thời khuyến khích sự tham gia mạnh hơn của khu vực tư nhân vào phát triển hạ tầng và dịch vụ hỗ trợ công nghệ cao.

Song song với đó, nội dung liên quan đến bồi thường, hỗ trợ, tái định cư phục vụ giải phóng mặt bằng; cho phép tách thành dự án độc lập trong một số trường hợp; áp dụng quy trình rút gọn đối với một số nội dung… được xem là các cơ chế có ý nghĩa thực tiễn cao. Nếu được triển khai hiệu quả, những quy định này sẽ góp phần tháo gỡ nút thắt về mặt bằng, đẩy nhanh tiến độ đầu tư, giảm chi phí thời gian và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đất đai.

Tăng cường phân cấp, nâng cao hiệu lực quản trị khu công nghệ cao

Một nội dung có tính cải cách rõ nét là định hướng giao Ban Quản lý các khu công nghệ cao và khu công nghiệp thành phố Hà Nội thực hiện một số nhiệm vụ về quản lý đầu tư, đất đai, môi trường, đăng ký doanh nghiệp, đánh giá công nghệ và quản lý hoạt động trong khu công nghệ cao. Việc đẩy mạnh phân cấp không chỉ giúp rút ngắn quy trình xử lý thủ tục hành chính mà còn nâng cao tính chủ động của cơ quan quản lý chuyên ngành, bảo đảm nguyên tắc “quản lý tập trung – điều hành linh hoạt – xử lý nhanh tại chỗ”.

Trong bối cảnh các dự án công nghệ cao thường đòi hỏi tốc độ phê duyệt, triển khai và điều chỉnh nhanh, đây là yếu tố có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sức hấp dẫn đầu tư. Cùng với đó, cơ chế đánh giá công nghệ, kiểm soát hoạt động doanh nghiệp, xử lý dự án chậm tiến độ cũng góp phần nâng cao kỷ luật quản lý, sử dụng hiệu quả đất đai và bảo đảm phát triển đúng định hướng công nghệ cao.

Hướng tới hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có sức cạnh tranh khu vực

Về dài hạn, giá trị lớn nhất của Nghị quyết không chỉ nằm ở việc hoàn thiện quản lý nhà nước, mà ở khả năng tạo lập một hệ sinh thái công nghệ cao có sức cạnh tranh thực chất. Thông qua các cơ chế ưu đãi, hỗ trợ và quản trị linh hoạt, Hà Nội hướng tới thu hút các tập đoàn công nghệ chiến lược, doanh nghiệp công nghệ cao, trung tâm R&D, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, nhà khoa học và nguồn nhân lực chất lượng cao. Đồng thời, Thành phố có điều kiện thúc đẩy mạnh hơn các hoạt động nghiên cứu, thử nghiệm công nghệ mới, chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu và phát triển các mô hình đổi mới sáng tạo. Đây là tiền đề quan trọng để Khu Công nghệ cao Hòa Lạc và các khu công nghệ cao trên địa bàn không chỉ đóng vai trò là không gian sản xuất, mà trở thành trung tâm kết nối nghiên cứu – doanh nghiệp – đầu tư – nhân lực – đổi mới sáng tạo.

Tạo động lực tăng trưởng mới cho Hà Nội trong giai đoạn phát triển mới

Dự thảo Nghị quyết gồm 08 chương, 34 điều, thể hiện cách tiếp cận tương đối đầy đủ từ thành lập, đầu tư xây dựng, quản lý, ưu đãi đến mô hình quản trị khu công nghệ cao.

Trong bối cảnh Hà Nội đang thúc đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng từ chiều rộng sang chiều sâu, dựa nhiều hơn vào tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, việc ban hành cơ chế đặc thù cho khu công nghệ cao có ý nghĩa chiến lược. Không chỉ giải quyết yêu cầu trước mắt về quản lý và thu hút đầu tư, Nghị quyết còn mở ra nền tảng thể chế để hình thành cực tăng trưởng mới, nâng cao năng lực cạnh tranh của Thủ đô, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức hàng đầu cả nước trong giai đoạn tới.

Chi tiết dự thảo Nghị quyết xem tại đây!

Hà Nội xây dựng cơ chế đặc thù phát triển khu công nghệ cao: Tạo cực tăng trưởng mới cho kinh tế tri thức Thủ đô

Các bài viết khác

Tin tức & Sự kiện