Luật Thủ đô 2026: Đột phá để Hà Nội phát triển trong kỷ nguyên mới

Hà Nội là Thủ đô, là trung tâm chính trị, văn hoá và khoa học kĩ thuật, đồng thời là trung tâm lớn về giao dịch kinh tế và quốc tế của cả nước. Với vị thế là trái tim của cả nước, Hà Nội từng bước định hình lại mô hình phát triển theo hướng hiện đại, sáng tạo và bền vững hơn. 

 

Năm 2025 đánh dấu một bước tiến mang tính đột phá. Hà Nội đi đầu trong sắp xếp tổ chức bộ máy, thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp; sắp xếp 526 phường, xã, thị trấn thành 126 phường, xã. Bộ máy hệ thống chính trị theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp của thành phố đi vào hoạt động, từng bước tháo gỡ khó khăn, đi đầu trong phân cấp, phân quyền, cải cách hành chính và chuyển đổi số; tạo bước chuyển mới trong tư duy và hành động kiến tạo phát triển, nâng cao chất lượng, hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.

 

Năm 2025 cũng mang ý nghĩa bản lề khi nhiều chủ trương lớn của Hà Nội được triển khai đồng bộ, tạo nền tảng cho giai đoạn phát triển tiếp theo. Thành phố tiếp tục hoàn thiện thể chế, thúc đẩy quy hoạch phát triển Thủ đô và điều chỉnh quy hoạch chung với tầm nhìn dài hạn. Những quyết sách này không chỉ nhằm giải quyết bài toán tăng trưởng trước mắt mà còn định hình không gian phát triển dài hạn của Hà Nội theo hướng đô thị hiện đại, đa cực và liên kết vùng.

 

Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước và Thủ đô bước vào kỷ nguyên phát triển mới, yêu cầu đổi mới mạnh mẽ mô hình tăng trưởng, thích ứng với biến động nhanh của thực tiễn đặt ra đòi hỏi cấp thiết phải xây dựng một khuôn khổ pháp lý vượt trội hơn. Đặc biệt, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và nhu cầu thí điểm các mô hình quản trị mới trong các lĩnh vực như đô thị, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số càng làm rõ tính tất yếu của việc sửa đổi luật.

 

Từ thực tiễn triển khai Luật Thủ đô 2024, nhiều cơ chế đặc thù trước đây đã dần trở nên phổ biến trong hệ thống pháp luật chung, khiến tính vượt trội của luật bị thu hẹp. Theo Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy, Trưởng đoàn đại biểu Quốc hội TP Hà Nội Trần Đức Thắng, dù có nhiều thành tựu song vẫn còn những điểm nghẽn cản trở đà vươn lên của Thủ đô. Bức tranh phát triển của Hà Nội vẫn còn những mảng xám: Tăng trưởng chưa thực sự bền vững; giải ngân đầu tư công bộc lộ sự chậm trễ; công tác phối hợp liên ngành, đặc biệt giữa cấp sở và cơ sở, còn thiếu thông suốt.

 

Do đó, việc sửa đổi Luật Thủ đô là yêu cầu tất yếu trong bối cảnh Hà Nội bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu cao hơn về hoàn thiện thể chế, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng tầm vị thế, hướng tới mục tiêu xây dựng Hà Nội phát triển theo định hướng “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc”, giữ vai trò trung tâm, dẫn dắt và lan tỏa.

 

Quá trình xây dựng Luật Thủ đô 2026 là phát huy trí tuệ tập thể của các cơ quan, ban, ngành và địa phương sau một thời gian nghiên cứu và chuẩn bị kỹ lưỡng. Luật Thủ đô 2026 được xây dựng trên cơ sở quán triệt sâu sắc các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17/3/2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới. Trong quá trình thảo luận về Luật Thủ đô sửa đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhiều lần nhấn mạnh, việc sửa đổi Luật Thủ đô không chỉ đơn thuần là việc hoàn thiện một đạo luật cụ thể. Đây là cơ hội thực chất, bước đi có ý nghĩa chiến lược nhằm kiến tạo một mô hình thể chế phát triển mới cho Thủ đô Hà Nội với vị trí rất đặc biệt, trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là động lực phát triển của cả nước. Đây chính là khác biệt, một yêu cầu rất lớn cho Thủ đô Hà Nội. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu phải lấy người dân làm trung tâm, mọi chính sách phát triển Thủ đô phải dựa trên cơ sở công khai, minh bạch, hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và nhân dân. Mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống, bảo đảm quyền lợi và sự an toàn cho người dân Thủ đô.

 

Ngày 23/4/2026, tại Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI, các đại biểu Quốc hội đã thông qua Luật Thủ đô 2026, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong tư duy quản trị Thủ đô trong kỷ nguyên mới.